Toygun ATİLLA
Türkiye günlerdir bir valinin bisiklete binerken giydiği taytı konuşuyor. Ben ise başka bir şey merak ediyorum. Acaba dünyanın başka ülkelerinde de siyasetçiler, devlet yöneticileri ya da din adamları bisiklete binerken ne giyiyor?
Öyle ya, gazeteci “merak etmez mi?” Bir gazeteciyi gazeteci yapan, kendi kanaatlarından çok gerçeğe ulaşmak için merak edip araştırmak değil midir? Ben de öyle yaptım.
Karşıma şöyle ilginç bir tablo çıktı.
Avustralya’nın eski Başbakanı Tony Abbott, yıllarca profesyonel bisikletçi gibi antrenman yaptı. Yol bisikletine binerken dar Lycra bisiklet taytı giydi. Avustralya basını bunu saklamadı. Fotoğraflarını yayımladı. Tartışılan şey taytı değil, uyguladığı politikalardı.
ABD Başkanı George W. Bush, Teksas’taki çiftliğinde ve başkanlığı döneminde dağ bisikletine bindi. Profesyonel bisiklet şortuyla çekilmiş çok sayıda fotoğrafı bugün hâlâ arşivlerde duruyor.
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, İran’ın nükleer programı üzerine yürütülen kritik müzakereler arasında bile bisiklet antrenmanını bırakmadı. Fransa’da yaptığı sürüş sırasında düşerek bacağını kırdı. Dünya basını günlerce bunu yazdı. Kimse bisiklet taytını tartışmadı.
Sadece siyasetçiler de değil…
İngiltere’de Anglikan Kilisesi’nin piskoposları Edward Condry ve Lee Rayfield, yardım kampanyaları için yüzlerce kilometre pedal çevirdi. Onlar da doğal olarak profesyonel bisiklet kıyafetleri giyiyordu. Çünkü bisiklet taytı, bisiklet sporunun ekipmanıdır.
Nasıl yüzücünün mayosu…
Kayakçının tulumu…
Dalgıcın neopren kıyafeti…
Atletin koşu şortu…
Öyle…
Aslında ilginç olan başka bir şey daha var.
Uluslararası Bisiklet Birliği’nin (UCI) kurallarına göre profesyonel bisiklet kıyafetleri sadece hız için değil; sürtünmeyi azaltmak, kasları desteklemek, sele yaralarını önlemek ve uzun sürüşlerde konfor sağlamak amacıyla tasarlanıyor.
Yani bu kıyafetin ortaya çıkış nedeni estetik değil, tamamen işlev.
O yüzden bugün dünyanın neresine giderseniz gidin; olimpiyat şampiyonundan hafta sonu bisikletçisine kadar milyonlarca insan aynı ekipmanı kullanıyor.
Biz gerçekten bir valinin taytını mı konuşuyoruz? Yoksa spor yapan bir kamu görevlisini nasıl görmek istediğimizi mi tartışıyoruz?
Aynı kişi denize girseydi…
Mayo giymesi mi sorun olacaktı?
Kayak yapsaydı tulumu mu?
Dalgıç olsaydı neopren kıyafeti mi?
Toplumlar bazen hangi soruları sorduklarıyla gelişir, bazen de hangi sorulara takılıp kaldıklarıyla… Ben böyle düşünüyorum.
Belki de bu tartışma bize validen çok kendimizi anlatıyor. Dünyanın önemli bir bölümünde insanlar kamu görevlilerinin bisiklete binmesini konuşulurken, biz ise bisiklete binerken ne giydiğini konuşuyoruz.
Aradaki fark, belki de sadece bir tayt kadar değil…
BİSİKLETÇİLER NEDEN TAYT GİYİYOR?
Bugün profesyonel bisikletçilerin giydiği dar Lycra taytlar bir moda tercihi değil, yaklaşık bir asırlık spor teknolojisinin ürünü. İlk yol bisikletçileri, 1900’lü yılların başında yün kumaştan yapılmış bol şortlarla yarışıyordu. Ancak uzun etaplarda kumaşın sürtünmesi, teri emmesi ve sele üzerinde yarattığı tahriş ciddi sorunlara yol açıyordu.
İlk bisiklet taytını üreten şirketlerden biri Castelli olmuş. Kurucusu Armando Castelli, 1910’larda Milano’da bisikletçiler için özel kıyafet dikmeye başlıyor. Sonrasında Lycra’nın geliştirilmesi (1958, DuPont) ve 1980’lerde pelotonda yaygınlaşması, spor giyim endüstrisinde gerçek bir devrim yaratıyor.
Yani aslında yazının başındaki tartışma sadece bir tayt tartışması değil; 100 yılı aşkın bir spor kültürünün ürününü konuşuyoruz.
Peki neden tayt giyiliyor?
1- Sürtünmeyi azaltıyor
Bol kıyafet rüzgâr direncini artırıyor. Dar kıyafet ise hava akışını iyileştirerek enerji kaybını azaltıyor. Saatler süren etaplarda bu küçük fark bile performansı etkiliyor.
2- Sele yaralarını önlüyor
Bisikletçiler uzun etaplarda sele üzerinde binlerce kez aynı hareketi yapıyor. Taytın içindeki özel ped (chamois), sürtünmeyi azaltarak cilt yaralanmalarını önlemeye yardımcı oluyor.
3- Kasları destekliyor
Modern kompresyon kumaşları titreşimi azaltarak kas yorgunluğunu düşürmeye yardımcı oluyor. Bu nedenle profesyoneller kadar amatör bisikletçiler de aynı kıyafeti tercih ediyor.
4- Teri dışarı atıyor
Teknik kumaşlar teri ciltten uzaklaştırıyor. Pamuklu veya bol kıyafet ise teri tuttuğu için konforu azaltıyor.
En nihayetinde, bisiklet taytı, yüzücünün mayosu veya kayakçının tulumu gibi bir spor ekipmanıdır. Bir bisikletçinin tayt giymesi ne kadar doğalsa, bir yüzücünün mayo giymesi de o kadar doğaldır.
patronlardunyasi.com
