Petrol fiyatları, ABD ile İran arasındaki çatışmaların enerji sevkiyatını aksatacağı endişesiyle çıktığı bir ayı aşkın sürenin zirvesinden geri döndü. Fiyatlardaki yön değişiminde İran’dan gelen yeni diplomasi mesajı belirleyici oldu.
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile müzakerelerin ülkenin ulusal çıkarları doğrultusunda yeniden yürütülebileceğini bildirdi. Piyasa açıklamayı, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin diplomasi yoluyla azaltılabileceğine ilişkin ilk sinyallerden biri olarak fiyatladı.
Brent petrolün varil fiyatı günün ilk bölümünde 91,42 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, 11 Haziran’dan bu yana görülen en yüksek fiyat oldu. Müzakere açıklamasının ardından kazançlarını geri veren Brent, saat 11.52 TSİ itibarıyla 14 sent ve yüzde 0,16 düşüşle 87,96 dolara indi.
WTI da zirveden çekildi
ABD tipi Batı Teksas petrolünün varil fiyatı da gün içinde 12 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak İran’dan gelen açıklamanın ardından WTI’daki yükseliş kalıcı olmadı.
WTI, aynı saatlerde 50 sent ve yüzde 0,61 kayıpla 81,99 dolardan işlem gördü. Böylece iki ana petrol göstergesi de gün içindeki sert yükselişin önemli bölümünü geri verdi.
Fiyat hareketi, enerji piyasasının askeri gelişmeler kadar diplomatik açıklamalara da duyarlı hale geldiğini gösterdi. Görüşme ihtimalinin güçlenmesi, bölgedeki sevkiyat riskinin kısa vadede azalabileceği beklentisini destekledi.
Hürmüz’de trafik sert düştü
Petrol fiyatları günün ilk bölümünde Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığın daha fazla aksayabileceği endişesiyle yükselmişti. ABD ile İran arasındaki çatışmalar, gemi işletmecilerinin boğazdan geçiş kararlarını ertelemesine neden oldu.
LSEG verilerine göre pazar günü yalnızca dört gemi Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Bir önceki gün sekiz gemi geçiş yapmıştı. Cuma gününden bu yana boğaza üç petrol ürünü tankeri ile bir çok büyük ham petrol tankeri girdi.
Sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığında da hareketlilik azaldı. Perşembe gününden bu yana boğazdan LNG tankeri geçmedi. Katar’dan yüklenmiş yedi tanker yaklaşık 570 bin ton LNG ile denizde beklerken, Körfez’de 1,9 milyon tonluk tanker kapasitesi atıl durumda kaldı.
Diplomaside henüz takvim yok
İran’ın açıklaması yeni bir müzakere ihtimaline işaret etse de taraflar henüz doğrudan görüşme tarihi açıklamadı. Ateşkes, saldırıların durdurulması veya ticari gemilere güvenli geçiş sağlanması konusunda da kesinleşmiş yeni bir karar bulunmuyor.
Bu nedenle petrol fiyatındaki gerileme, çatışma riskinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Piyasa şimdilik diplomatik temas ihtimalini ve bunun Hürmüz Boğazı’ndaki enerji akışını rahatlatma olasılığını fiyatlıyor.
Askeri operasyonların sürmesi veya ticari gemilere yönelik yeni bir saldırı yaşanması halinde arz endişeleri yeniden güçlenebilir. Müzakere mesajının somut bir temas takvimine dönüşmesi ise petroldeki jeopolitik risk primini sınırlayabilir.
Enerji piyasası Hürmüz’e kilitlendi
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri konumunda bulunuyor. Boğazdan geçen petrol ve petrol ürünü miktarı, küresel deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasını oluşturuyor.
Boğaz aynı zamanda dünya LNG ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyor. Sevkiyattaki uzun süreli kesinti, yalnızca petrol fiyatlarını değil doğal gaz, elektrik, taşımacılık ve sanayi maliyetlerini de etkileyebilir.
Piyasalarda bundan sonraki aşamada İran ve ABD’den gelecek diplomatik açıklamalar, Hürmüz Boğazı’ndaki günlük gemi geçişleri ve saldırıların seyri izlenecek. Brent petrolün yeniden 90 doların üzerine çıkıp çıkmayacağı da jeopolitik riskin fiyatlara ne ölçüde geri döneceğini gösterecek.
