Babun Çalışması: Kronik Stresin Ömrü Üzerindeki Etkisi

Biyologlar, 300 babunu yaşam boyu takip ederek kronik stresin ömür üzerindeki etkilerini araştırdılar ve ilginç sonuçlara ulaştılar.

Kenya’nın geniş ovalarında, dişi babunlar stres altında yaşıyor ve bu durum onların erken ölüm riskini artırabilir. Hiyerarşik sosyal yapılar, kuraklık ve yağmur sezonları gibi çeşitli faktörler sebebiyle hayatları boyunca yüksek seviyelerde stres hormonuna maruz kalan dişi babunlar, düşük stres hormonu seviyelerine sahip olanlara göre daha fazla ölüm riski taşıyorlar.

San Antonio – Teksas Üniversitesi’nde Yardımcı Biyolojik Antropoloji Profesörü olan makalenin baş yazarı Fernando Campos, “Sosyal çevrenin en kronik stres biçimi olduğunu düşünüyoruz” diyor. “Alt tabakada olmak, yiyecekten mahrum bırakılmak, sürekli saldırıya maruz kalmak veya sürekli saldırganlık riski taşıyan diğer bireylere dikkat etmek gibi durumlar, kronik stres kaynağı olabilir.”

Amboseli Babun Projesi’nde çalışan bilim insanları, dünya çapındaki yabani primatlar üzerinde gerçekleştirilen en uzun çalışmalardan birine imza attılar. Yaklaşık 300 babunun doğumundan ölümüne kadar olan süreçte hareketlerini ve dışkılarını analiz ederek veri toplama işlemine devam ettiler. Yapılan araştırmada, glukokortikoid seviyelerini belirlemek amacıyla dışkı örnekleri incelendi.

Uzun vadeli sonuçlar, glukokortikoid seviyeleri yüksek olan dişi babunların daha genç yaşta ölmeye eğilimli olduğunu ortaya çıkardı. Campos ve ekibi, glukokortikoid seviyelerinin sürekli yüksek olmasının ömür süresini ortalama 5,4 yıl kısaltabileceğini gösteren bir model geliştirdi. Sonuçlar, Science Advances dergisinde yayımlandı.

Araştırma, stres düzenleyen hormonların sağlık açısından iki ucu keskin bir kılıç olabileceğini gösteriyor.

Çalışmada sadece dişi babunlar incelendi çünkü erkek babunları takip etmek daha zordu. Erkek babunlar, akraba eşleşmelerini engelleyen gruplar arası hareketliliğe sahiptir. Dişi babunlar ise yaşamları boyunca aynı grupta kalırlar.

Campos, insanlar üzerine çıkarımlar yapılması konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor ancak babunların stres hormonları ve yaşam süresi arasındaki bağlantıları incelemek için mükemmel bir model olduğunu söylüyor. Çünkü her iki türde benzer sosyal yapı ve tepkiler bulunmaktadır.

“Sosyal çevrelerin kronik stres oluşturma potansiyeli vardır; örneğin, düşük hiyerarşide olmak gibi. İnsanlar da aynı şekilde kronik stres yaşadıklarını düşünüyor. Babunlarla benzerlikler bulunmaktadır, bu yüzden kronik stresin doğada var olması durumunda diğer hayvan türlerinde de benzer etkileri görebiliriz.” diyor Campos.

Çalışma, glukokortikoidlerin sağlık üzerindeki etkilerini açıklayarak laboratuvar ve doğal koşullarda yapılan araştırmalar arasındaki bağlantıyı göstermektedir. Bu sonuçlar, insanlarla da benzerlik gösteren diğer türler üzerindeki araştırmalarda kullanılabilir.

Yazar: Emily Cerf/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Babun Çalışması, Kronik Stresin Ömrü Nasıl Kısalttığını Gösteriyor yazısı ilk olarak Popular Science sitesinde yayımlanmıştır.