1,5 Santimetre Boyunda, 24 Gözlü ve Beyinsiz: Yeni Denizanası Türü Keşfedildi
Hong Kong’un Mai Po Doğa Rezervi’nde yer alan bir karides havuzunda, Tripedalia maipoensis adı verilen yeni bir denizanası türü keşfedildi. Sadece 1,5 santimetre boyutunda olan bu ilginç tür, çamurlu sularda neredeyse görünmez hale gelerek dikkat çekiyor. Keşif, Zoological Studies dergisinde yayımlandı. Araştırmayı gerçekleştiren Hong Kong Baptist Üniversitesi’nden (HKBU) deniz biyoloğu Profesör Qiu Jianwen, 2020-2022 yılları arasında mangrov ormanlarıyla açık haliç arasındaki karides havuzlarında gece örneklemesi yaparak bu yeni türü buldu.
Tripedalia maipoensis’in en dikkat çekici özelliği ise 4 grupta düzenlenmiş toplam 24 gözünün bulunması. Her grup içinde 2 büyük lensli göz, net görüntü oluşturarak çevresini algılamaya yardımcı olurken, diğer 4 çukur ve yarık göz ise ışık ve karanlık ayırt edebilme yeteneği sunuyor. Beyni olmadığı halde, bu türün gözlerden ve kaslardan gelen sinyalleri koordine eden merkezi bir sinir sistemi mevcut. Tripedalia cystophora üzerinde yapılan deneylerde, bu denizanasının engellere çarptıktan sonra yüzme biçimini değiştirebildiği gözlemlendi. Bu durum, türün ilişkilendirmeli öğrenme kapasitesine sahip olabileceğini düşündürmektedir. Araştırmacılar, Tripedalia maipoensis’in bu yeteneği taşıyıp taşımadığını incelemekte.
Yeni türün, Karayip kökenli akrabası Tripedalia cystophora’dan ne kadar farklı olduğu ise sadece görsel gözlemlerle değil, aynı zamanda genetik analizler ile de doğrulandı. Farklı gen bölgeleri kullanılarak oluşturulan soy ağacı, yeni türü akrabası ile yakın bir konumda yerleştirirken, 16S rRNA genindeki genetik farklılık yüzde 17,4 olarak ölçüldü. Her iki tür de akraba olsalar da, belirgin farklılıkları nedeniyle ayrı türler olarak tanımlanıyor. Morfolojik olarak da dikkat çeken farklılıklar mevcut; yeni türde çanın her köşesinde dokunaçların bağlı olduğu üç düzleşmiş kassal yapı bulunmakta ve her yapıdan yalnızca bir dokunaç uzanıyor. Velaryumda, yani çan açıklığını kısmen kapatan kassal zar üzerinde çatallı kanallar bulunması, bu türün tanımlanmasına yardımcı oldu.
Tripedalia maipoensis, Çin kıyı sularından resmi olarak tanımlanan ilk kutu denizanası türü olarak kaydedildi. Bu keşif, grubun küresel dağılım haritasında önemli değişikliklere yol açıyor. Türün yoğun nüfuslu bir kentin yanı başındaki yönetilen bir karides havuzunda bulunmuş olması, insan etkisiyle şekillenmiş habitatların bile yeni yaşam formlarına ev sahipliği yapabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, Mai Po gibi kapsamlı bir rezervde yeni bir türün ortaya çıkmasının, daha az incelenmiş sulak alanların keşfedilmemiş yaşam formlarını barındırabileceğine dair önemli bir ipucu sunduğunu vurguluyor.
